![](https://cirtip.me/storage/2024/07/FOLK24-Carol-Koger-066-scaled-1.jpg)
KUD “MIJAT MAŠKOVIĆ” BRILJIRAO U ESTONIJI
Voru, Estonija, 9-16. jul 2024.
„Sačuvajmo naše plesove vraćajući se svojim korijenima! Uz veliki trud i posvećenost, plešući – čuvamo ih od zaborava!“ riječi su Svečane zakletve Svjetskog festivala tradicionalnih plesova (“Võru pärimustantsu festival” – CIOFF) koje je izgovorio Jovan Miladinović, član KUD-a “Mijat Mašković”, na otvaranju Festivala. U gradu Voru u Estoniji 9-16. jula boravila je ekspedicija kolašinskog ansambla sa ciljem predstavljanja autohtonih crnogorskih plesova izvođenih samo uz pjesmu ili ritam koraka. Fokus scenskih adaptacija bio je na promociji Nematerijalnog kulturnog dobra “Tradicionalne igre kolašinskog kraja”.
Prema riječima organizatora: “Fragmenti kulturnog bogatstva svijeta oblikovali su ovogodišnji festivalski program. Učesnici iz Estonije, Letonije, SAD-a, Norveške, Crne Gore, Slovačke, Češke i Belgije doprinijeli su šarenolikosti narodne umjetnosti na 29. Ljetnjem festivalu grada Võru. Različite nošnje, plesovi, pjesme i muzika stvorili su veselu gradsku atmosferu u kojoj su svi uživali u predstavama, uličnom plesu, plesnim radionicama, koncertima, takmičenju svirača estonske harmonike, edukativnim šetnjama i festivalskoj “Ulici hrane i rukotvorina”. Ovogodišnja tema festivala bila je „Raznolikost“. Ona simbolizuje različite kulture u našem programu, boje tradicionalnih nošnji, uzbuđenje i zabavu koja se stvara kada se susretnu različiti ljudi i kulture. Takva vrsta raznolikosti čini nas bogatijima i stvara dugotrajna prijateljstva.”
![](https://cirtip.me/storage/2024/07/Tradicionalne_igre_KUD_Mijat_Maskovic_Foto_Voru_Festival_odobreno_objavljivanje1-300x200.jpg)
Tradicionalni ples (kolo) U Vukića Brankovića / Foto: Karol Coger
“Bilo nam je drago to što smo razbili svojevrsnu „famu“ o tome da su „orkestri“ obavezni na ovakvim festivalima kao i da su naše igre neatraktivne. Naprotiv, izazivali smo veliku pažnju kako gostiju tako i učesnika koji su sa željeli da znaju zbog čega je naše nasljeđe upravo takvo. Ovo što mi izvodimo nemoguće je izvesti na plejbek, svaki sekund našeg programa bio je prezentovan uživo u stilu najbližem zabilježenom na terenskim istraživanjima”, objašnjava rukovodilac ansambla, specijalista Davor Sedlarević. Na radionicama su bile obrađivane “nijeme igre” kao i crnogorsko kolo, a arhaično pjevanje grupe “Đude” doživjelo je prave ovacije. Direktor kolašinskog Centra za kulturu Branislav Jeknić navodi da je jako emotivan bio nastup za Dan državnosti – 13. jula na zajedničkom koncertu sa ansamblom iz Slovačke gdje su dva potpuno različita nasljeđa opravdala raznolikost kao moto ovogodišnjeg festivala. “Domaćini su nam originalnim objavama čestitali nacionalni praznik uz prigodne poklone, a mi smo im se odužili igrama i pjesmama kakve rijetko mogu da vide. Bila je čast i zadovoljlstvo podržati članove našeg ansambla, naročito na ovako važnim globalnim dešavanjima gdje pored kulture popularizujemo i turističke i druge osobenosti naše države. Podrška će se nastaviti u kontinuitetu jer smatram da se kulturno dobro ovakvog tipa mora više promovisati u svijetu. Naša zajednica jeste mala ali ima izuzetan potencijal u ovom smislu,“ dodaje Jeknić.
![](https://cirtip.me/storage/2024/07/DSC_8538-300x199.jpg)
Pored jezera Tamula /
Foto: P. Bazović
“U slobodnom vremenu iskoristili smo šansu da se upoznamo sa kulturom i istorijom Estonije, a grad Võru je zaista prebogat različitim ponudama za turiste: muzejima, radionicama plesa i muzike, tradicionalnom kuhinjom, predivnim jezerom Tamula, koncertima raznih muzičkih žanrova”, ističe članica KUD-a Jelena Miladinović. Njen kolega Borislav Vlahović, inače najmlađi član ekspedicije, dodaje da su putovanja i druženja, nova prijateljstva kao i mogućnost da se predstave igre kolašinskog kraja razlog zbog kog je članstvo u KUD-u najljepši hobi i ujedno poziva sve zainteresovane da se od jeseni priključe KUD-u s obzirom na to da će ovakvih turneja biti sve više i više. “Razmjena iskustava sa kolegama plesačima i pjevačima vrlo su nam značajni, a mnogo učesnika izrazilo je želju da učestvuje u kolašinskoj istraživačkoj stanici “Etno-kamp”. Tokom promocije naših turističkih potencijala najveću pozornost izazavla je Biogradska Gora”, navodi Danica Šćepanović, asistentkinja u “Mijatu Maškoviću”.
![](https://cirtip.me/storage/2024/07/DSC_9104-300x199.jpg)
Tradicionalni parovni ples po dibranski / Foto: B. Jeknić
„Bijele noći“ – specifična pojava koju odlikuju kasni sumraci i rana svitanja, dani praktično bez potpunog mraka, nesvakidašnji su osjećaj za ljude sa naših prostora, osobito kada imate koncerte oko 23h a još uvijek je dan. Svi najpopularniji estonski muzičari, poput predstavnika na Evroviziji grupe „Puuluup“, nastupali su na festivalu svake večeri.“, govori Milena Rondović koja je Estonce podučavala osnovama našeg arhaičnog pjevanja. Očaravajući je bio „Ilumetsa krater“ za koji se vjeruje da je pretrpio udar meteora prije otprilike 7000 godina. Danas je to izletište koje odlikuje tišina, duboka šuma i statue manjih božanstava utkanih u kulturu pamćenja, a mještani dio gdje je rupa od kratera nazivaju “Đavolji grob” vjerujući da je tu đavo zapravo bacio meteor. Čak su se ljudi u tom predjelu nekada plašili i da izgovore riječ “đavo”. Iz poštovanja prema lokalnim običajima folkloraši iz Kolašina su “osluškivali tišinu” tog predjela zajedno sa sjajnim vodičima Kart i Ajvarom, da bi kasnije saslušali i lokalne pjesme vezane za ljubav i prirodu. Inače, ono što svi ističu je veoma velika povezanosta Estonaca sa prirodom i poštovanje drveća i biljaka uopšte, razvijena ekološka svijest i kompletna digitalizacija. Keš se vrlo malo upotrebljava, a sve potvrde, dokumenti, čak i osnivanja firmi realizuju se onlajn u nekoliko jednostavnih koraka. Odlazak na šaltere za mnoge je samo stvar sjećanja.
![](https://cirtip.me/storage/2024/07/DSC_9125-300x199.jpg)
Nastup u idiličnom selu Ruusa
Foto: B. Jeknić
![](https://cirtip.me/storage/2024/07/DSC_9370-300x199.jpg)
Pred nastup 13. jula
Foto: B. Jeknić
„Posjeta Starom gradu u Talinu nezaboravno je iskustvo i nemoguće je ukratko opisati količinu istorije, baštine i arhitekture koja se tamo nalazi. Svima koji putuju u Estoniju preporučujem da makar tri dana ostave za njegov obilazak“, savjetuje Marija Vlahović, dodajući da joj je KUD „Mijat Mašković“ omogućio putovanja i iskustva još od malih nogu koja njenim vršnjacima nijesu tako lako dostupna.
Od lokalnih običaja izdvaja se i “zajednička zabava” koju tradicionalno čine spojeni dugački stolovi na koje svak donosi hranu i piće i sve se zajedno konzumira uz igru i pjesmu. Vodiči su ovog puta darivali tradicionalne likere, vino, kolače i naročito pripremljeno povrće. Kada započne kiša zabava se ne prekida već se podijele kabanice i sve se potpuno normalno nastavlja. Takođe, interesanta je bila večera u selu Ruusa uz jelo koje izuzetno nalikuje kolašinskom kačamaku, s tim što se preliva sitnim komadima slanine.
![](https://cirtip.me/storage/2024/07/Duplo-kolo-Foto-Carol-Koger-dozvoljena-objava-300x200.jpg)
Duplo kolo (kolo na kolo) Foto: Carol Koger
Članovi kolašinskog ansambla izražavaju veliku zahvalnost Opštini Kolašin koja je od ove godine u Budžet uvrstila troškove za promociju Kulturnog dobra “Tradicionalne igre kolašinskog kraja” na međunarodnim festivalima što je u skladu sa mjerama koje se preporučuju za očuvanje i prenošenje kulturnog dobra, te je snosila troškove avio-prevoza do Estonije i nazad. Na ovaj način najbolje se motivišu nosioci dobra da nastave sa svojom plemenitom misijom. Tokom festivala u Estoniji promotivni akcenat dat je turističkim atrakcijama kao što su Biogradska Gora, planinski aktivni ljetnji i zimski turizam i ostali sadržaji koje Kolašin nudi. Uz pomoć NVU CIRTIP i JU Centar za kulturu Kolašin obezbijeđena su sredstva koja su upotpunila boravak članova ansambla u Estoniji, a TO Kolašin i NP “Biogradska Gora” donirali su promotivni materijal.
Video sa nastupa na festivalu možete pogledati na linku: